Yunanistan Kültür Bakanlığı, 1 Mayıs 1944’te Nazi işgali sırasında Atina’nın Kesariani bölgesinde kurşuna dizilen 200 komünistin son anlarını gösteren fotoğrafları satın almak üzere ön anlaşma imzaladı. Belçikalı koleksiyoner Tim de Craene tarafından eBay’de açık artırmaya çıkarılan fotoğraflar, kamuoyunda yükselen tepkiler üzerine yayından kaldırıldı.
82 yıl sonra ilk kez ortaya çıktı
Fotoğrafların, Nazi işgali döneminde Yunanistan’da görev yapan Alman komutan Hermann Heuer’in imzasını taşıyan 262 karelik bir koleksiyonun parçası olduğu bildirildi. Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, Belçika’ya gönderilen uzmanların fotoğrafların gerçekliğini doğruladığını açıkladı.
Karelerde, infaz edilmeden hemen önce idama götürülen 200 komünistin yer aldığı ve bazılarının marş söylediğinin görüldüğü belirtildi.
“Ülke mirası” olarak değerlendirildi
Yunan makamları, söz konusu koleksiyonu “ulusal hafızanın parçası” ve “ülke mirası” olarak nitelendirdi. Ön anlaşmanın maddi detayları açıklanmadı.
Independent Türkçe’nin aktardığına göre, Teselya Üniversitesi’nden toplumsal tarihçi Polymeris Voglis, fotoğrafların tarihsel önemine dikkat çekerek, “Kendi infazlarına yürüyen bu kişilerin yüzlerini 82 yıl sonra ilk kez görüyoruz. Boyun eğmeyen duruşları çok etkileyici” değerlendirmesinde bulundu. Voglis, fotoğrafların ders kitaplarında yer alması gerektiğini söyledi.
Anıt tahrip edildi
Fotoğrafların gündeme gelmesinin ardından Kesariani’de infaz edilen komünistler için yapılan anıtın tahrip edildiği bildirildi. Belediye yetkilileri, anıtın onarılacağını duyurarak “Tarihi hafıza silinemez” açıklamasında bulundu.
İç savaşın gölgesi
II. Dünya Savaşı sonrasında Batı destekli yönetim ile komünistler arasında patlak veren ve 1949’a kadar süren iç savaş, Yunanistan’da derin siyasal yarılmalara yol açmıştı. Uzmanlara göre, söz konusu infaz ve sonrasındaki gelişmeler, ülkenin kolektif hafızasında hâlâ canlılığını koruyor.
Kesariani’de 1 Mayıs 1944’te kurşuna dizilen 200 komünistin fotoğraflarının açık artırmaya çıkarılması, yalnızca etik değil tarihsel hafıza açısından da tartışma yarattı. Yunanistan’ın koleksiyonu satın alma kararı ise, bu karelerin özel mülkiyette kalmak yerine kamusal hafızaya kazandırılması yönünde atılmış bir adım olarak değerlendiriliyor.
