Leman Dergisi’nde yayımlanan bir karikatür nedeniyle başlatılan yargı süreci, gözaltılar ve tutuklamalar; basın, yayın ve ifade özgürlüğü alanında geniş yankı uyandırdı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye Yayıncılar Birliği, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Türkiye Yazarlar Sendikası ve PEN Yazarlar Derneği ortak bir açıklama yaparak hedef göstermeye, şiddete yönlendiren dile ve yargı baskısına karşı kamuoyunu uyardı.
“Tehdit dili büyüyor, şiddete yönlendiren söylemler endişe verici”
Beş örgütün yaptığı ortak açıklamada, özellikle sosyal medya üzerinden yükselen linç kampanyalarına ve siyasi kutuplaşma iklimine dikkat çekildi:
“Basın ve düşünceyi ifade özgürlüğünü savunan biz basın, yayın ve yazar örgütleri olarak, Leman Dergisi’nde yayınlanan bir karikatür nedeniyle son günlerde kamuoyunda ve sosyal medyada yükselen hedef gösterme, saldırı ve şiddete yönlendiren söylemleri büyük kaygıyla izliyoruz.”
Açıklamada, fikirlerin ve mizahın suç unsuru haline getirilmesinin sadece basın emekçilerini değil, toplumun tümüne yönelik bir tehdit olduğu vurgulandı:
Fikirlerin, eleştirilerin, özellikle de mizahın suç unsuru olarak gösterilmesi, fiziki şiddete yol açılacak ortam yaratılması herkese yönelik baskı ortamını derinleştirmekte, toplumun ortak yaşam zeminine onarılamayacak zararlar vermektedir.”
2 Temmuz vurgusu: “Madımak’ta yitirdiklerimizi unutmadık”
Açıklamada, karikatüre yönelik tepkilerin 2 Temmuz’a, yani Sivas Katliamı’nın yıl dönümüne denk gelmesine de dikkat çekildi:
“Madımak’ta can alan nefretin, farklı düşünceleri ve ifadeleri düşmanlaştıran zihniyetin toplumda ne kadar ağır bir yaraya neden olduğunu hatırlatmak istiyoruz. Benzer nefret iklimlerinin yeniden filizlenmesine karşı uyarıda bulunuyoruz.”
Özgür Özel: “Kimse mizahı susturamaz, kimse hukuku silah gibi kullanamaz”
CHP Genel Başkanı Özgür Özel de yaşanan gelişmeler üzerine yaptığı açıklamada hem ifade özgürlüğüne sahip çıktı hem de adalet sisteminin siyasi amaçlarla kullanılmasını eleştirdi:
Leman Dergisi’nde yayımlanan karikatür elbette eleştirilebilir, tepki gösterilebilir. Ancak mizahı cezalandırmak, gözaltı ve tutuklamalarla fikirleri bastırmak, bu ülkenin ne demokrasisine ne de vicdanına sığar. Kimse karikatür çizdi diye hapse girmemeli!”
“Düşünceye değil, şiddete karşı çıkalım. Nefret söylemleriyle toplumu kutuplaştıranlar, Madımak’tan bu yana hiç değişmeyen karanlık bir dili yeniden canlandırıyor.”
Özgür Özel ayrıca, Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’ni anımsatarak basının kamusal görevinin “nefreti değil çok sesliliği savunmak” olduğunu vurguladı.
Yargı süreci: 4 kişi tutuklandı, 2 kişi hakkında yakalama kararı
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma kapsamında, Leman Dergisi yazı işleri müdürü Zafer Aknar, grafiker Cebrail Okçu, karikatürist Doğan Pehlevan ve müessese müdürü Ali Yavuz gözaltına alındı ve çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı. Savcılık, karikatürist Pehlevan hakkında ayrıca “Cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasında bulundu. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç ise yurtdışında olduğu belirlenen iki şüpheli için yakalama kararı çıkarıldığını duyurdu.
Toplatma kararı da verildi
Soruşturmanın ardından Leman Dergisi’nin ilgili sayısı hakkında toplatma kararı çıkarıldı. Söz konusu karikatürün “dini değerlere hakaret” içerdiği iddiasıyla işlem yapıldığı bildirildi.
