Yaşlanmanın her yıl aynı hızda ilerleyen yavaş bir süreç olduğu düşünülüyordu. Ancak bilim insanlarının yaptığı yeni bir araştırma, insan bedeninde yaşlanmayla ilişkili biyolojik değişimlerin özellikle iki kritik dönemde hızlandığını ortaya koydu.
Stanford University öncülüğünde yürütülen araştırmaya göre insan vücudunda yaşlanmaya bağlı moleküler değişimler en belirgin biçimde yaklaşık 44 ve 60 yaş civarında yoğunlaşıyor.
Araştırma sonuçları, yaşlanmanın düz bir çizgide ilerlemediğini; bazı yaş eşiklerinde adeta “biyolojik sıçramalar” yaşandığını gösterdi.
135 binden fazla biyolojik özellik incelendi
ScienceAlert’in aktardığı çalışmada, Stanford Üniversitesi’nden genetikçi Michael Snyder ve ekibi birkaç yıl boyunca 108 yetişkinden düzenli biyolojik örnekler topladı.
Araştırmada:
- RNA verileri,
- proteinler,
- lipitler,
- bağırsak,
- deri,
- burun ve ağız mikrobiyomu dahil olmak üzere 135 binden fazla biyolojik özellik incelendi.
Araştırmacılar, incelenen moleküllerin yaklaşık yüzde 81’inde belirgin değişimlerin özellikle iki dönemde yoğunlaştığını belirledi.
İlk büyük değişim yaklaşık 44 yaş civarında, ikinci büyük değişim ise 60 yaş dolaylarında görüldü.
“Gerçekten dramatik değişiklikler oluyor”
Araştırmanın başındaki isimlerden Michael Snyder, bulgularla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “Sadece zaman içinde kademeli olarak değişmiyoruz; gerçekten çok dramatik değişiklikler oluyor.”
Araştırmaya göre 40’lı yaşların ortasında görülen değişimler daha çok:
- lipid metabolizması,
- alkol ve kafein metabolizması,
- kalp-damar sağlığı,
- cilt ve kas fonksiyonları ile ilişkili moleküllerde yoğunlaşıyor.
60 yaş civarındaki değişimler ise:
- bağışıklık sistemi,
- böbrek fonksiyonları,
- karbonhidrat metabolizması,
- kas ve cilt sağlığı gibi alanlarda belirginleşiyor.
Sadece menopozla açıklanamıyor
Araştırmacılar ilk etapta 40’lı yaşlardaki değişimlerin menopozla bağlantılı olabileceğini düşündü. Ancak aynı yaş aralığında erkeklerde de benzer moleküler değişimlerin görülmesi, sürecin yalnızca menopozla açıklanamayacağını ortaya koydu.
Çalışmanın yazarlarından Xiaotao Shen, menopozun etkili olabileceğini ancak hem kadınlarda hem erkeklerde başka biyolojik faktörlerin de devrede olduğunu söyledi.
Daha geniş araştırmalar yapılacak
Bilim insanları, çalışmanın yalnızca 25-70 yaş aralığındaki 108 kişiyle yapıldığını ve daha geniş örneklemlerle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
Buna rağmen araştırma, yaşlanmanın yalnızca takvim yaşına bağlı ilerleyen sıradan bir süreç olmadığını; insan bedeninin bazı dönemlerde daha hızlı biyolojik dönüşümler yaşayabildiğini ortaya koyuyor.
